Zasady stosowania farb w etykietowaniu

Na naszym kontynencie nie obowiązują ponadnarodowe regulacje prawne, określające zasady i rygory stosowania barwników do etykiet. Należy jednak wymienić dwa podmioty, które zbierają ekspertów oraz wyznaczają ramy bezpiecznego barwienia materiałów drukowanych w różnych gałęziach przemysłu. Jest to Europejskie Zrzeszenie Producentów Farb i Tuszy Drukarskich (działa również Polski ZPF) oraz Dobra Praktyka Produkcyjna UE (GMP). Zrzeszenie gromadzi prężnie działające firmy poligraficzne oraz producentów chemii budowlanej. GMP natomiast jest niezwykle istotnym probierzem w przemyśle żywieniowym, kosmetycznym oraz chemicznym. Określa ona ograniczenia w przenikaniu cząsteczek barwnika z etykiety produktowej, do wnętrza opakowania. Obecnie w Unii Europejskiej przyjmuje się, iż etykietowana powierzchnia nie powinna przepuszczać komponentów potencjalnie groźnych dla człowieka w stosunku migracyjnym: 10 na 1 miliard cząsteczek. Dla bezpiecznego druku etykiet znaczenie mają jednak wszystkie elementy procesu drukowania, czyli również maszyny – jakich używa się głowic? jakich taśm transferowych do farb drukarskich? Te wszystkie czynniki wpływają na jakość kolorowego wydruku. Zagadnienie jest złożone!

Poczynając od najbardziej zasadniczych metod drukowania nalepek, naklejek lub oznaczeń – oprócz omawianego na naszym blogu druku termotransferowego oraz termicznego – należy wspomnieć o następujących farbach poligraficznych:

  • tusze barwnikowe (wsiąkają w podłoże, czyli we włókna etykiety dając intensywne barwy, znakomite do drukowania tekstu, szybkoschnące, wydajne ekonomicznie, dobrze reagują na papier błyszczący)
  • tusze pigmentowe (drobiny substancji kolorowej pozostają na podłożu etykiety, zamiast w nią wsiąkać, duża stabilność koloru, odporność na promienie UV, rozmazywanie i wilgoć, dostępne głównie w czerni, wydłużony czas schnięcia, bardziej kosztowne niż barwnikowe, niedostosowane do papierów błyszczących do etykiet). 

Cechy farb stosowanych w poligrafii

Farby standardowe do etykietowania mogą być w różnym stopniu odporne na, m.in.:

  • promienie UV
  • związki zasadowe i czyszczące (np. mydło)
  • rozpuszczalniki
  • oleje i smary

Przy wyborze odpowiedniej farby do druku etykiety odpowiedni dział graficzny powinien rozpracować szereg zagadnień związanych z optyką, specyfikacją powierzchniową opakowania produktu oraz sprawy eksploatacyjne przygotowywanej partii towaru. Z pewnością niezwykle ważny jest surowiec podkładu do druku: półmatowy, matowy czy błyszczący, naturalny czy sztuczny. Wielu ekspertów podkreśla, iż warto skorzystać z ogólnodostępnych danych o procentowym odbijaniu światła przez poszczególne barwniki poligraficzne. Dla przykładu, czerwień odbija światło w 67%, natomiast zieleń w 47%. Wszystkie te kwestie należy włączyć do procesu decyzyjnego odnośnie drukowanych etykiet produktowych w określonej kolorystyce i technologii barwienia.  

Wskazówki i przegląd popularnych farb do etykiet

W powszechnym, wysoce standaryzowanym użyciu w przemyśle poligraficznym, jest system lub tzw. Skala Pantone. Założone w USA przedsiębiorstwo produkujące systemy kalibracji kolorystycznej dla poligrafii opracowało oryginalną skalę barw i odcieni, stosowaną globalnie. Każdy zespół projektowy lub producent chcący zamówić etykiety w drukarni musi pamiętać o rzeczy dość banalnej – o przekłamaniu wynikającym z odbioru koloru na poszczególnych urządzeniach informatycznych i monitorach. Dobrą praktyką przy przesyłaniu próbek do drukarni będzie wizyta kontrolna u ekspertów danej placówki i obejrzenie tzw. proofów. Proof to fizyczna próbka, na podstawie której klient może podjąć właściwą decyzję lub skierować etykietę do korekty.  

Jedynie analiza ryzyka i testy materiałowe pozwalają na określenie, czy wybrana przez nas farba, tusz czy barwnik, będą nieszkodliwe dla produktu – jeśli akurat nasza marka porusza się w obszarze branży spożywczej lub kosmetycznej. W ostatnich latach na popularności zyskały:

  • farby do druku „flexo” utrwalane pod kątem UV (do opakowań elastycznych występujących w żywności, gwarantujące zgodne z unijną GMP niską migrację cząsteczek farby do wnętrza docelowego opakowania produktu (farby niskomigracyjne).
  • Sporym powodzeniem cieszą się, szczególnie przy etykietach marketingowych i naklejkach ozdobnych, tzw. luminofory – widoczne tylko w promieniowaniu UV
  • farby fotoodporne
  • farby fotochromowe i fosforescencyjne (odpowiednio: widoczne w silnym świetle, widoczne w ciemności)
  • farby OVS (zmienne optycznie pod kątem patrzenia)
  • farby czarne IR (zabezpieczające kody kreskowe)
  • farby z mikroznacznikami (używane w laboratoriach lub technice kryminalistycznej)
  • farby monetowe i zdrapkowe
  • farby metaliczne i holograficzne

oraz wiele, wiele innych dostępnych na przepastnym rynku poligraficznym dla etykietowania!